{"id":2421,"date":"2024-09-27T15:12:00","date_gmt":"2024-09-27T13:12:00","guid":{"rendered":"https:\/\/elanders.pl\/?p=2421"},"modified":"2024-09-27T15:12:01","modified_gmt":"2024-09-27T13:12:01","slug":"proof-a-wydruk-faktyczny-sie-rozni-w-swietle-dziennym-a-moze-to-iluzja-barw","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/elanders.pl\/nl\/blog\/proof-a-wydruk-faktyczny-sie-rozni-w-swietle-dziennym-a-moze-to-iluzja-barw","title":{"rendered":"Proof a wydruk faktyczny si\u0119 r\u00f3\u017cni w \u015bwietle dziennym? A mo\u017ce to iluzja barw?!"},"content":{"rendered":"

\u201eIluzja barw\u201d \u2013 dlaczego na bluzce, ok\u0142adce ksi\u0105\u017cki czy opakowaniu produktu barwa zaobserwowana w sklepie r\u00f3\u017cni si\u0119 od tej, kt\u00f3r\u0105 widzimy w domu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wielu z nas spotka\u0142o si\u0119 z problemem, \u017ce kolor but\u00f3w, sukienki czy farby malarskiej itp. odbiega od barwy, kt\u00f3r\u0105 widzieli\u015bmy w sklepie, i na kt\u00f3r\u0105 si\u0119 zdecydowali\u015bmy kupuj\u0105c dany produkt. I o ile z kolorem sukienki \u0142atwiej si\u0119 pogodzi\u0107, o tyle problem staje si\u0119 wi\u0119kszy, je\u015bli np. kupimy farb\u0119 do pokrycia du\u017cej powierzchni domu, a potem po wykonaniu elewacji okazuje si\u0119, \u017ce kolor znacz\u0105co r\u00f3\u017cni si\u0119 od tego, jaki chcieli\u015bmy uzyska\u0107. P\u00f3\u017aniej dopiero zadajemy sobie pytanie, dlaczego tak si\u0119 sta\u0142o? Przecie\u017c w sklepie ta farba nam si\u0119 podoba\u0142a. Czy zostali\u015bmy wi\u0119c oszukani? Wygl\u0105da na to, \u017ce tak. Oszuka\u0142 nas METAMERYZM, czyli r\u00f3\u017cne postrzeganie barw w r\u00f3\u017cnych warunkach o\u015bwietlenia. Winowajcami s\u0105 wi\u0119c prawa fizyki, nasz m\u00f3zg i nasze oczy.<\/p>\n\n\n\n

Barwa odbierana jest przez ludzkie oko na podstawie \u015bwiat\u0142a, kt\u00f3re do niego trafia. Zale\u017cy od r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w, takich jak np. mo\u017cliwo\u015bci wzrokowe obserwatora, czyli nasze, a dok\u0142adnie czu\u0142o\u015b\u0107 naszego oka, receptor\u00f3w i pr\u0119cik\u00f3w w nim umiejscowionych. Receptory odpowiadaj\u0105 za widzenie barw, a pr\u0119ciki za widzenie odcieni szaro\u015bci i widzenie nocne. Receptory rejestruj\u0105 \u015bwiat\u0142o czerwone, zielone i niebieskie czyli RGB (red, blue, green).<\/p>\n\n\n\n

Postrzegana przez nas barwa zale\u017cy te\u017c od wielu innych czynnik\u00f3w, takich jak np. kszta\u0142t przedmiotu. Inaczej mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 wydruk na p\u0142askiej powierzchni, a inaczej na okr\u0105g\u0142ym opakowaniu produktu. Postrzeganie barw zale\u017cy te\u017c od warunk\u00f3w, w jakich t\u0119 barw\u0119 obserwujemy, np. czy w pomieszczeniu jest ciemniej, czy ja\u015bniej; jakiego o\u015bwietlenia u\u017cywamy, czy obserwujemy przedmiot wewn\u0105trz, czy na zewn\u0105trz pomieszczenia. Dodatkowo na odbi\u00f3r barwy wp\u0142ywa to, co znajduje si\u0119 w najbli\u017cszym otoczeniu przedmiotu, kt\u00f3rego barw\u0119 oceniamy; to, czy le\u017cy on na bia\u0142ej czy ciemnej powierzchni. Na odbi\u00f3r barwy mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 nawet znajduj\u0105ca si\u0119 w pobli\u017cu r\u00f3\u017cnokolorowa lub fluorescencyjna \u015bciana. Widzimy zatem, \u017ce czynnik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na percepcj\u0119 i odbi\u00f3r barw jest bardzo wiele.<\/p>\n\n\n\n

Jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn r\u00f3\u017cnego odbierania barw przez nasz m\u00f3zg jest \u017ar\u00f3d\u0142o \u015bwiat\u0142a o\u015bwietlaj\u0105cego dan\u0105 powierzchni\u0119, o kt\u00f3rym ju\u017c by\u0142a mowa. Inaczej b\u0119dziemy widzie\u0107 barw\u0119 w \u015bwietle dziennym, inaczej w jarzeniowym, inaczej w \u015bwietle \u017car\u00f3wki \u017carowej, tej starszego typu, a jeszcze inaczej w \u015bwietle \u017car\u00f3wki LED o ciep\u0142ej barwie, a jeszcze inaczej w \u015bwietle tej o zimnej. Ka\u017cde \u017ar\u00f3d\u0142o promieniowania ma inn\u0105 temperatur\u0119 barwow\u0105 wyra\u017can\u0105 w Kelwinach (K). W naukowej nomenklaturze te \u017ar\u00f3d\u0142a o\u015bwietlenia mo\u017cna nazwa\u0107 iluminantami. Wyr\u00f3\u017cniamy tu iluminanty r\u00f3\u017cnego typu, np. D50, D65, A, C, B, F itp. Iluminanty typu D symuluj\u0105 \u015bwiat\u0142o dzienne, iluminant typu A \u017car\u00f3wk\u0119 \u017carow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Dodatkowo jedne barwy maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do metamerii, czyli r\u00f3\u017cnego odbioru przez nasz m\u00f3zg w r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3d\u0142ach o\u015bwietlenia, a inne mniejsz\u0105. Je\u015bli kolor opakowania, wydruku czy ubrania jest dla nas bardzo istotny, warto oceni\u0107 go w r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3d\u0142ach o\u015bwietlenia, a przede wszystkim w tym, w kt\u00f3rym u\u017cywany b\u0119dzie najcz\u0119\u015bciej. S\u0142u\u017c\u0105 do tego m. in. specjalne komory, wyposa\u017cone w r\u00f3\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142a o\u015bwietlenia. Mo\u017cemy w nich zasymulowa\u0107 dane \u017ar\u00f3d\u0142o o\u015bwietlenia i zobaczy\u0107 czy to co widzimy na wydruku, koszulce, przedmiocie itp. odpowiada naszym oczekiwaniom.<\/p>\n\n\n\n

Na rysunku (Rys. 1) widzimy, jak ten sam obraz mo\u017ce inaczej wygl\u0105da\u0107 w r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3d\u0142ach o\u015bwietlenia. Wnikliwy czytelnik zauwa\u017cy, \u017ce wyst\u0119puj\u0105 tu dwa oznaczenia dla \u015bwiat\u0142a dziennego, D65 i D50. Iluminanty te r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 temperatur\u0105 barwowa. Jeden z nich, D65 ma temperatur\u0119 barwow\u0105 6500 K drugi 5000 K, co oznacza \u017ce jedno z tych o\u015bwietle\u0144 b\u0119dzie o \u201ecieplejszej\u201d barwie \u2013 D50, a drugie o \u201ezimniejszej\u201d \u2013 D65.<\/p>\n\n\n\n

O\u015bwietlenie D65, \u015bwiat\u0142o dzienne<\/td>O\u015bwietlenie D50, \u015bwiat\u0142o dzienne<\/td><\/tr>
<\/td><\/td><\/tr>
O\u015bwietlenie TL84, \u015bwietl\u00f3wka<\/td>O\u015bwietlenie A, \u015bwiat\u0142o \u017carowe<\/td><\/tr>
<\/td><\/td><\/tr>
O\u015bwietlenie A + UV<\/td>\u015awiat\u0142o UV<\/td><\/tr>
<\/td><\/td><\/tr><\/tbody><\/table>
Rys. 1. Wygl\u0105d przyk\u0142adowych wydruk\u00f3w w r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3d\u0142ach o\u015bwietlenia<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ocena barwy w komorze \u015bwietlnej jest oczywi\u015bcie subiektywna. Obiektywn\u0105 ocen\u0119 mo\u017cemy uzyska\u0107 przez spektrofotometryczny pomiar barwy z zastosowaniem odpowiedniego iluminantu, czyli potocznie m\u00f3wi\u0105c odpowiedniego o\u015bwietlenia, kt\u00f3rym o\u015bwietlimy mierzon\u0105 powierzchni\u0119. Otrzymamy w\u00f3wczas wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne barwy, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych opisana b\u0119dzie mierzona barwa wydruku czy przedmiotu. Ten opis b\u0119dzie ju\u017c obiektywny, a z liczbami trudno dyskutowa\u0107. Pami\u0119tajmy jednak, \u017ceby odnotowa\u0107 w jakich warunkach ten pomiar by\u0142 wykonywany, czyli jakiego iluminantu, czy standardu pomiaru u\u017cyli\u015bmy, bo i tu oczywi\u015bcie otrzymamy r\u00f3\u017cne wyniki liczbowe.<\/p>\n\n\n\n

Na Rys. 2 widzimy, jak r\u00f3\u017cni si\u0119 postrzeganie tej samej barwy w iluminancie A (obraz po lewej stronie, \u015bwiat\u0142o \u017carowe) oraz iluminancie D50 (obraz po prawej stronie, \u015bwiat\u0142o dzienne). Wyra\u017anie widzimy tu jaka jest sk\u0142onno\u015b\u0107 do metameryzmu barwy cyjanowej. Pomiary zosta\u0142y wykonane spektrofotometrem eXact X-Rite, a zdj\u0119cia wygenerowane w oprogramowaniu Ink Formulation Manufacturer. Opr\u00f3cz \u017ar\u00f3d\u0142a o\u015bwietlenia na obserwowany przedmiot ma wp\u0142yw tak\u017ce otoczenie tego przedmiotu. Na zdj\u0119ciach mo\u017cemy zobaczy\u0107 jak wp\u0142ywa wi\u0119c t\u0142o obserwowanej powierzchni na postrzegan\u0105 w tym wypadku barw\u0119 cyjanow\u0105. Jest jeszcze jedna istotna kwestia, kt\u00f3ra nie powinna umkn\u0105\u0107 naszej uwadze. Ta sama farba naniesiona na powierzchni chropowatej, powlekanej, niepowlekanej, \u017c\u00f3\u0142tej, bia\u0142ej, b\u0142yszcz\u0105cej itp. b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 inaczej. Pod\u0142o\u017ce, na kt\u00f3re nanosimy farb\u0119 ma bardzo du\u017cy wp\u0142yw na efekt ko\u0144cowy postrzeganej przez nas barwy, dlatego warto mie\u0107 to na uwadze por\u00f3wnuj\u0105c np. ten sam wydruk na cho\u0107by nieznacznie r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 papierach.<\/p>\n\n\n\n

Mam nadziej\u0119, \u017ce po tych kr\u00f3tkich wyja\u015bnieniach odno\u015bnie metamerii, b\u0119dziemy bardziej \u015bwiadomi zar\u00f3wno w \u017cyciu codziennym np. przy doborze koloru farb, czy w \u017cyciu zawodowym np. przy ocenie zgodno\u015bci wydruk\u00f3w z proofami kolorystycznymi i nie damy si\u0119 oszuka\u0107 \u201eiluzji barw\u201d.<\/p>\n\n\n\n

<\/td><\/tr>
<\/td><\/tr>
<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>
Rys. 2. Barwa cyjanowa w o\u015bwietleniu A (obraz po lewej stornie, \u015bwiat\u0142o \u017carowe) oraz w o\u015bwietleniu D50 (obraz po prawej stronie, \u015bwiat\u0142o dzienne) oraz w r\u00f3\u017cnym otoczeniu (czarne, szare i bia\u0142e t\u0142o)\u00a0\u00a0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dr in\u017c. Marta Gajadhur<\/p>\n\n\n\n

Politechnika Warszawska<\/p>\n\n\n\n

Wydzia\u0142 Mechaniczny Technologiczny<\/p>\n\n\n\n

Zak\u0142ad Technologii Poligraficznych<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eIluzja barw\u201d \u2013 dlaczego na bluzce, ok\u0142adce ksi\u0105\u017cki czy opakowaniu produktu barwa zaobserwowana w sklepie r\u00f3\u017cni si\u0119 od tej, kt\u00f3r\u0105 widzimy w domu? Wielu z nas spotka\u0142o si\u0119 z problemem, \u017ce kolor but\u00f3w, sukienki czy farby malarskiej itp. odbiega od barwy, kt\u00f3r\u0105 widzieli\u015bmy w sklepie, i na kt\u00f3r\u0105 si\u0119 zdecydowali\u015bmy kupuj\u0105c dany produkt. I o […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":2422,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/elanders.pl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2421"}],"collection":[{"href":"https:\/\/elanders.pl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/elanders.pl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elanders.pl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elanders.pl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2421"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/elanders.pl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2421\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2423,"href":"https:\/\/elanders.pl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2421\/revisions\/2423"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elanders.pl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2422"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/elanders.pl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/elanders.pl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/elanders.pl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}